Η Ήπια Δύναμη της Κίνας, η Διστακτικότητα της Ρωσίας και η Νέα Συμμαχία του Νότου
ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΙΤΣΙΟΣ
Από τη Ρωσική Εξάντληση στο Ουκρανικό Μέτωπο…
Η Ρωσία ξεκίνησε τη δεκαετία του 2010 ως ένας αναδυόμενος παίκτης στη Μέση Ανατολή. Η επιτυχημένη στρατιωτική της παρέμβαση στη Συρία και η στήριξη στο καθεστώς Άσαντ την καθιέρωσαν ως "προστάτη" των καθεστώτων που αντιτάσσονται στη Δύση. Ταυτόχρονα, διατήρησε στενούς δεσμούς με το Ιράν και τα ΗΑΕ, κρατώντας ισορροπία ακόμη και με το Ισραήλ.
Όμως η εισβολή στην Ουκρανία το 2022 μετέβαλε τα δεδομένα. Η Ρωσία εγκλωβίστηκε σε έναν πόλεμο φθοράς, με τεράστιο διπλωματικό και οικονομικό κόστος. Η φωνή της στη Μέση Ανατολή άρχισε να εξασθενεί. Η πτώση του Άσαντ το 2024, η ουδέτερη στάση στον πόλεμο Ιράν–Ισραήλ και η καθυστέρηση στην παράδοση των Su-35 στην Τεχεράνη σήμαναν το τέλος της εποχής που η Μόσχα παρουσιαζόταν ως εγγυητής της ασφάλειας.
…στη Σταθερή, Διπλωματική Κατάκτηση της Κίνας
Η Κίνα δεν χρειάστηκε πόλεμο για να κυριαρχήσει στη Μέση Ανατολή. Απέφυγε στρατιωτικές επεμβάσεις, και χρησιμοποίησε ό,τι η Ρωσία δεν μπορούσε: υπομονή, προβλεψιμότητα, τεχνολογική υπεροχή και χρήμα.
Με την πρωτοβουλία “Μία Ζώνη – Ένας Δρόμος” (BRI), η Κίνα επένδυσε σε λιμάνια, σιδηροδρόμους, ψηφιακές υποδομές και ενεργειακές διασυνδέσεις. Το 25ετές Σύμφωνο Κίνας–Ιράν (υπογεγραμμένο το 2021), οι πώληση των 40 μαχητικών J-10C και η μεσολάβηση για τη συμφιλίωση Ιράν–Σαουδικής Αραβίας το 2023, δείχνουν ποιος κινεί τα νήματα στη σκακιέρα της Ανατολής.
Το Ιράν αλλάζει Πυξίδα
Η Ισλαμική Δημοκρατία, υπό την πίεση δυτικών κυρώσεων και την ανάγκη για τεχνολογικό και γεωπολιτικό βάθος, επέλεξε να μετατοπιστεί σταθερά προς την Ανατολή. Η Τεχεράνη:
υιοθέτησε την ψηφιακή πλατφόρμα συναλλαγών των BRICS (όχι το ρούβλι)
εμβάθυνε την ενεργειακή και στρατιωτική της συνεργασία με την Κίνα
συντάσσεται με την κινεζική διπλωματία για θέματα όπως η Παλαιστίνη, ο πολυπολικός κόσμος και ο μη-επεμβατισμός
Κοινά Συμφέροντα: Ο Άξονας των Πολιτισμών
Η σχέση Κίνας–Ιράν δεν είναι ευκαιριακή. Εδράζεται σε κοινά πολιτισμικά και γεωστρατηγικά θεμέλια:
Και οι δύο είναι αρχαίοι πολιτισμοί που δεν εφευρέθηκαν από αποικιοκρατίες
Και οι δύο αντιλαμβάνονται τη Δύση ως ιστορική απειλή για την ανεξαρτησία τους
Και οι δύο επιδιώκουν έναν νέο κόσμο βασισμένο σε σεβασμό στην κρατική κυριαρχία και την οικονομική αυτοδιάθεση
Η Κίνα χρειάζεται ενεργειακή ασφάλεια και νέες αγορές. Το Ιράν χρειάζεται στρατηγική στήριξη και έξοδο από την απομόνωση. Μαζί, δημιουργούν μια εναλλακτική στη δυτική παγκοσμιοποίηση.
Κοινοί Εχθροί: Ισραήλ, Αζερμπαϊτζάν, Τουρκία
Δεν είναι τυχαίο ότι Κίνα και Ιράν βλέπουν με ανησυχία την ενίσχυση:
της στρατιωτικής συμμαχίας Ισραήλ–Αζερμπαϊτζάν
της επιθετικής γεωπολιτικής της Τουρκίας (σε Καύκασο, Συρία, Κεντρική Ασία)
Η Κίνα επιθυμεί σταθερότητα στα σύνορα της Ευρασίας και ελέγχει τις τουρκικές φιλοδοξίες με διακριτικό τρόπο. Το Ιράν βλέπει την τρικέφαλη “αδελφότητα” Ισραήλ–Αζερμπαϊτζάν–Τουρκία ως απειλή για την εδαφική του ασφάλεια και την εθνική του ενότητα, ειδικά μετά την υπόθεση του Ζανγκεζούρ Corridor.
Ζανγκεζούρ και Διαδρόμοι
Ο διάδρομος Ζανγκεζούρ, που σχεδιάζει το Αζερμπαϊτζάν με στήριξη Τουρκίας, παρακάμπτει το Ιράν και ενοποιεί τουρκόφωνους πληθυσμούς σε μια ενιαία γεωγραφία. Το Ιράν αντιπροτείνει τον διάδρομο Aras — μέσω του δικού του εδάφους.
Η Κίνα κρατά ισορροπία, αλλά προτιμά τη σταθερότητα και την πολυδιαδρομική στρατηγική. Δεν επιθυμεί μονοπώλιο κανενός διαδρόμου, αλλά ανοιχτό σύστημα ροών που θα περνά και από το Ιράν. Οι χερσαίοι διάδρομοι από Κίνα προς Τεχεράνη μέσω Πακιστάν και οι θαλάσσιοι διάδρομοι μέσω Στενού Ορμούζ–Τζιμπουτί–Σουέζ καθιστούν το Ιράν αναντικατάστατο κόμβο.
Συμπέρασμα
Η Ρωσία παραμένει σημαντική στρατιωτική δύναμη, αλλά δεν είναι πια ο σταθερός πόλος του Νότου. Η Κίνα, με ήπια αλλά συνεπή προβολή ισχύος, καθίσταται ο βασικός εγγυητής της νέας παγκόσμιας αρχιτεκτονικής.
Η συμμαχία με το Ιράν δεν είναι αμυντική — είναι πολιτισμική, ενεργειακή, τεχνολογική και μακροπρόθεσμη.
Δύο έθνη που δεν προσκυνάνε. Δύο πολιτισμοί που συνυπάρχουν.
Και μια Μέση Ανατολή που, τελικά, κοιτάει προς την Κίνα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου