Σήμερα δημοσίευσα από το The Atlantic άρθρο με τίτλο, ναι, είναι φασισμός, για την πολιτική Τράμπ και την παρουσία του στην προεδρία των ΗΠΑ.
Το άρθρο καταγράφει τα εξής χαρακτηριστικά τα οποία παραπέμπουν σε φασισμό:
1. Αυταρχική μετατόπιση της εξουσίας – Το αρχικό ύφος του πατριμονιαλισμού (όπου το κράτος αντιμετωπίζεται ως προσωπική περιουσία του ηγέτη) έχει μετακινηθεί σε πιο δογματική και επιθετική μορφή.
2. Κατεδάφιση θεσμικών κανόνων και κανόνων ευπρέπειας – Η διάβρωση κανόνων, ο δημόσιος εξευτελισμός αντιπάλων και η αποδόμηση φιλελεύθερων αξιών όπως η μετριοπάθεια και η ανεκτικότητα.
3. Εξιδανίκευση της βίας – Εκθέσεις βίαιων πράξεων, όπου η χρήση δύναμης γίνεται χαρακτηριστικό στοιχείο της διακυβέρνησης.
4. Λατρεία της «δύναμης» και περιφρόνηση για αδύναμους – Μια ιδεολογία που μοιάζει με «ο δυνατός κάνει ό,τι μπορεί» — κεντρική στο φασιστικό λεξιλόγιο.
5. Πολιτικοποίηση του νόμου και κατάχρηση της δικαιοσύνης – Χρήση της δικαστικής εξουσίας για δίωξη αντιπάλων και όχι για τήρηση του δικαίου.
6. Απανθρωποποίηση αντιπάλων και «εχθρών» – Σκληρή ρητορική που εντάσσει πολιτικούς αντιπάλους και μετανάστες στην κατηγορία της «απειλής» ή «αποβλήτων».
7. Παραστρατιωτικοποίηση και αστυνομικές τακτικές – Ενίσχυση παραστρατιωτικών σωμάτων, μετατροπή υπηρεσιών σε πανοπτικές δυνάμεις με μεγάλη ισχύ και ελάχιστη λογοδοσία.
8. Υπονόμευση των εκλογών – Προτάσεις, παρεμβάσεις και προσπάθειες να εξουδετερωθούν ή να ακυρωθούν εκλογικές διαδικασίες όταν δεν συμφέρουν.
9. Απόπειρα ελέγχου ιδιωτικών θεσμών – Παρεμβάσεις σε εταιρείες, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ιδιωτικούς οργανισμούς για να ενισχυθεί η εξουσία του ηγέτη.
10. Εχθρότητα προς ελεύθερα μέσα ενημέρωσης – Συστηματική επίθεση εναντίον του τύπου με απειλές, αγωγές και περιορισμούς.
11. Εδαφική και στρατιωτική επιθετικότητα ή απειλές – Χρήση ή απειλές χρήσης στρατιωτικής δύναμης με τρόπο που μοιάζει περισσότερο με επιθετικότητα παρά υπεράσπιση.
12. Υπερεθνική στήριξη αυταρχικών και εθνικιστικών κυβερνήσεων – Μείωση στήριξης σε φιλελεύθερες δημοκρατίες και θετική αντιμετώπιση αυταρχικών καθεστώτων.
13. Εθνικισμός «αίματος και γης» και προοπτική για διαφοροποίηση ιθαγένειας – Ιδέες που προωθούν μια «καθαρότερη» ή πιο ιδεατή έννοια του έθνους.
14. Λευκός και χριστιανικός εθνικισμός – Στοιχεία πολιτικής που ευνοούν συγκεκριμένες θρησκευτικές και φυλετικές ομάδες.
Αν κάνουμε σύγκριση των χαρακτηριστικών αυτών με τον Μητσοτάκη και την κυβέρνησή του καταλήγουμε στα εξής:
1. Πατριμονιαλισμός (το κράτος αντιμετωπίζεται ως προσωπική περιουσία)
ΝΑΙ (σε ήπια–θεσμικά καλυμμένη μορφή)
• Έντονη συγκέντρωση εξουσίας στο πρωθυπουργικό γραφείο
• Κρίσιμες αποφάσεις εκτός θεσμικών αντιβάρων
• Οικογενειοκρατικά δίκτυα, όχι απαραίτητα παράνομα αλλά πολιτικά συστημικά
• Λογική «επιτελικού κράτους» που λειτουργεί από τα πάνω προς τα κάτω
Δεν είναι ωμός πατριμονιαλισμός τύπου Τραμπ ή Πούτιν, αλλά σύγχρονος φιλελεύθερος πατριμονιαλισμός: με ευρωπαϊκό μανδύα, όχι με λαϊκή βία.
________________________________________
2. Κατάρρευση / αποδυνάμωση θεσμών
ΝΑΙ
• Υποβάθμιση κοινοβουλευτικού ελέγχου
• Αποδυνάμωση ανεξάρτητων αρχών (ΕΥΠ, ΑΔΑΕ, Αρχή Διαφάνειας)
• Εξεταστικές επιτροπές χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα
• Θεσμική ατιμωρησία ως κανονικότητα
Δεν έχουμε κατάργηση θεσμών, αλλά θεσμική κούραση και αδρανοποίηση.
________________________________________
3. Λατρεία του ηγέτη / προσωποκεντρική εξουσία
ΝΑΙ (soft)
• Το κυβερνητικό αφήγημα ταυτίζεται πλήρως με το πρόσωπο του Μητσοτάκη
• «Δεν υπάρχει εναλλακτική» (TINA logic)
• Ο Πρωθυπουργός ως τεχνοκρατικός σωτήρας
Όχι cult τύπου MAGA, αλλά φιλελεύθερη προσωπολατρία.
________________________________________
4. Πολιτικοποίηση της Δικαιοσύνης
ΣΟΒΑΡΗ ΕΝΔΕΙΞΗ
• Επιλογή ηγεσίας Δικαιοσύνης από την εκτελεστική εξουσία
• Υποθέσεις (υποκλοπές, Τέμπη, Novartis παλαιότερα) με αργή ή ελλιπή δικαστική κατάληξη
• Δημιουργία αίσθησης επιλεκτικής λογοδοσίας
________________________________________
5. Απανθρωποποίηση αντιπάλων / κοινωνικών ομάδων
ΝΑΙ
• Ρητορική για «λαϊκισμό», «ακρότητες», «ψεκασμένους»
• Διαδηλωτές συχνά πλαισιώνονται ως «ταραχοποιοί»
Όχι φυλετική απανθρωποποίηση, αλλά τεχνοκρατική–αστυνομική.
________________________________________
6. Αστυνομικό κράτος / καταστολή
ΝΑΙ, ΟΧΙ ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΚΟ
• Ενίσχυση αστυνομίας
• Βία σε διαδηλώσεις
• Ευρεία χρήση προστίμων/ελέγχων
• Δεν υπάρχει παραστρατιωτικοποίηση τύπου ICE, αλλά λογική “νόμος και τάξη” χωρίς κοινωνικό αντίβαρο.
________________________________________
7. Έλεγχος / πίεση ΜΜΕ
ΝΑΙ
• Υπερσυγκέντρωση ΜΜΕ σε φιλικά επιχειρηματικά κέντρα
• Λίστα Πέτσα
• Διεθνείς δείκτες ελευθερίας Τύπου σε πτώση
Αυτό είναι ίσως το πιο καθαρό αυταρχικό χαρακτηριστικό.
________________________________________
8. Υπονόμευση εκλογών
ΕΤΣΙ ΚΑΙ ΕΤΣΙ
• Εκλογές διεξάγονται κανονικά
• Δεν αμφισβητείται το αποτέλεσμα
• Δεν υπάρχει ρητορική ακύρωσης αλλά επηρεάζονται από τον ολοκληρωτικό έλεγχο των ΜΜΕ
________________________________________
9. Εθνικισμός «αίματος και γης»
ΟΧΙ
• Δεν υπάρχει φυλετική έννοια έθνους
• Υπάρχει εθνική ρητορική, αλλά συνταγματική
________________________________________
10. Λευκός / θρησκευτικός εθνικισμός
ΟΧΙ
• Ορθοδοξία ως πολιτισμικό στοιχείο, όχι ως καθεστωτική ιδεολογία
________________________________________
11. Παραμόρφωση πραγματικότητας
ΝΑΙ
• Επικοινωνιακή διαχείριση κρίσεων (Τέμπη, πανδημία)
• Πολλές φορές συστηματική παραγωγή «παράλληλης αλήθειας» τύπου Τραμπ
«Πρόκειται για μια κυβέρνηση ισχυρού εκτελεστικού κέντρου, με πατριμονιαλιστικά χαρακτηριστικά, αποδυνάμωση θεσμικών αντιβάρων, έλεγχο της δημόσιας σφαίρας και περιορισμένη ανοχή στη διαφωνία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου